در روزگاری که شهرت سلبریتیها با قدرت و نفوذ اقتصادی درهم آمیخته است، پروندههای قضایی که پای افراد مشهور به اتهامات اخلاقی باز میشود، همواره افکار عمومی را بهتزده میکند. پرونده جنجالی یکی از سوپراستارهای سینمای ایران، یعنی پژمان جمشیدی، یکی از همین نمونهها بود که موجی از بحثها را به راه انداخت. در میان سکوت و گمانهزنیهای فراوان، انتشار گزارشی مفصل در روزنامه هممیهن، که شامل مصاحبه با شاکی پرونده پژمان جمشیدی بود، ابعاد پنهان ماجرا را برای اولین بار علنی کرد.
این گزارش نه تنها روایت تلخ زن جوان را به تصویر کشید، بلکه یک تحلیل عمیق و مقایسهای با سرنوشت ستارگان بینالمللی که با اتهامات مشابه روبرو بودهاند، ارائه داد تا نشان دهد چگونه اعتبار هنری در برابر عدالت اجتماعی رنگ میبازد. این اتفاق، بهویژه برای بازیگری که سالها در ژانر کمدی فعالیت کرده و محبوبیت کسب نموده است، سؤالات اساسی را در مورد مرزهای اخلاق و هنر مطرح میکند؛ بهویژه وقتی به آثار اخیر او فکر میکنیم، مانند فیلم دایناسور که در آن حضور داشته است. این پرونده، زنگ خطری جدی برای تمامی اهالی هنر است تا بدانند دیگر نمیتوانند پشت پرده شهرت پنهان بمانند.
ناگفته های شاکی پرونده جمشیدی
روایت زن جوانی که در این پرونده به عنوان شاکی حضور دارد، از یک دامچاله هولناک سخن میگوید. ماجرا از یک قرار ملاقات کاری آغاز شد. شاکی اظهار میکند که متهم به او گفته بود که قرارداد در جایی دیگر قرار دارد و باید برای امضا با او به آن محل برود. این «اعتماد» ساده به یک سلبریتی مشهور، آغاز یک کابوس بود. مصاحبه با شاکی پرونده پژمان جمشیدی به خوبی نشان میدهد که چگونه سوءاستفاده از شهرت و قدرت، زمینه ساز یک تعرض فیزیکی شده است.

جزئیات ماجرای تجاوز پژمان جمشیدی
این زن جوان در ادامه گفتوگو شرح میدهد که پس از ورود به منزل، متهم بلافاصله در را قفل کرده و با کشیدن مواد مخدر و فوت کردن دود روی صورت شاکی، خواسته تا مقاومت او را در هم بشکند. روایت شاکی صریح است: «دست و پایم را بست و بعد به زور با من رابطه برقرار کرد من میخکوب شدم و از پسش بر نمیآمدم.» این بخش از اظهارات، ماهیت تجاوز به عنف را نشان میدهد. نهایتاً، این واقعه تلخ زمانی پایان مییابد که متهم پس از نشئگی، ناهوشیار شده و به کناری میافتد. فرصتی فراهم میشود تا زن جوان با یافتن کلید، خود را به کوچه برساند و از اهالی محل کمک بخواهد.
تأییدیه پزشکی قانونی در پرونده پژمان جمشیدی
فشار روانی و اجتماعی پس از چنین وقایعی بسیار زیاد است، اما پیگیری شاکی و مادرش ادامه پیدا کرد. بر اساس گزارش روزنامه هممیهن، همان شب مراجعه، پزشکی قانونی تجاوز را تأیید کرد. اما روند دادرسی به همین جا ختم نشد و برای اثبات کامل جرم، مراحل بیشتری طی شد. پس از طرح شکایت و پیگیریهای فراوان، دادگاه مجدداً از پزشکی قانونی استعلام خواست و این بار از خود متهم نیز تست DNA گرفته شد. نتیجه تطبیق این آزمایش با شواهد قبلی، «باز هم تجاوز را تأیید کردند». مادر شاکی در بخشهای مختلف مصاحبه با شاکی پرونده پژمان جمشیدی تأکید میکند که تمامی این مستندات قوی و تأییدیههای مکرر پزشکی قانونی در پرونده موجود است.
یکی از نکات کلیدی که در مصاحبه با شاکی پرونده پژمان جمشیدی برجسته شده، دروغگویی متهم در جلسه دادگاه است. متهم در مقابل قاضی ادعا کرده بود که با دختر شاکی صیغه محرمیت خوانده است. اما وقتی قاضی از او میخواهد که خطبه صیغه را بخواند، در انجام این کار ناتوان بوده و دروغش آشکار میشود. این تناقضات و شواهد پزشکی، منجر به تشخیص اولیه وقوع جرم توسط دادگاه و صدور قرار بازداشت شد. برای کسانی که به دنبال جزئیات بیشتر در مورد روند قضایی اولیه هستند، حکم بازداشت پژمان جمشیدی میتواند روشنگر باشد. هرچند متهم نهایتاً با وثیقه آزاد شد، اما شواهد اولیه به روشنی وزن پرونده را نشان میداد.
مقایسه پرونده پژمان جمشیدی با نمونه های جهانی
بخش دوم گزارش روزنامه هممیهن که بر اساس مصاحبه با شاکی پرونده پژمان جمشیدی شکل گرفته، یک تحلیل مقایسهای ارائه میدهد تا نشان دهد که چگونه اتهامات جنسی، مسیر حرفهای سوپراستارها را در هم میشکند. این مقایسه برای ارزیابی رفتار جامعه با متهمان، به خصوص در مقایسه با ستارهای که بخش عمده شهرتش را از ژانر کمدی کسب کرده است، بسیار حیاتی است. این اتفاقات سوالی جدی در مورد آینده حرفهای جمشیدی مطرح میکند؛ حتی برای بازیگری که کارنامه کمدی پررنگی دارد، مانند آنچه در بررسی فیلم ناجورها مورد بحث قرار گرفته، چنین اتهاماتی میتواند حکم پایان یک دوران طلایی باشد.

تجربه جهانی نشان میدهد که شهرت، دیگر سد محکمی در برابر پیگیری قانونی و محاکمه اجتماعی نیست. در زیر، سرنوشت برخی از این افراد مشهور در برابر اتهامات مشابه، بر اساس گزارش ارائهشده، آورده شده است:
| فرد مشهور | اتهام اصلی | عواقب حرفهای پس از اتهام | نتیجه قضایی (تبرئه/محکومیت) |
| کوین اسپیسی (Kevin Spacey) | آزار جنسی و تجاوز (بیش از ۱۵ مورد) | اخراج از سریالها و پروژهها؛ حرفهاش کاملاً نابود شد. | تبرئه از تمام اتهامات در دادگاههای نیویورک و لندن. |
| جانی دپ (Johnny Depp) | خشونت خانگی و آزار روانی/فیزیکی | اخراج از نقشهای کلیدی؛ حرفهاش ضربه سنگینی خورد. | برنده شدن در دادگاه افترا، اما همچنان با تبعات اجتماعی روبرو است. |
| بیل کازبی (Bill Cosby) | آزار جنسی و تجاوز (بیش از ۶۰ زن) | حرفهاش کاملاً نابود شد؛ جوایز و مدارک افتخاری پس گرفته شدند. | محکوم به زندان و سه سال حبس. |
| جیمز فرانکو (James Franco) | آزار جنسی و سوء استفاده از قدرت (از شاگردانش) | نقشهایش کم شد و با پرداخت ۲.۲ میلیون دلار غرامت توافق کرد. | توافق خارج از دادگاه با پرداخت غرامت. |
واقعاً، وقتی میبینیم که کوین اسپیسی و آرمی همر با وجود تبرئه قضایی، عملاً از هالیوود حذف شدند، پی میبریم که محاکمه اجتماعی چقدر میتواند قاطع باشد. این فشار عمومی، در واقع یک نوع مجازات ثانویه و سنگینتر از حکم دادگاه است. آیا این اتفاقات، بعد از انتشار مصاحبه با شاکی پرونده پژمان جمشیدی، میتواند به نقطه عطفی در برخورد با سلبریتیهای متهم در ایران تبدیل شود؟
مسئولیت پذیری در پی مصاحبه با شاکی پرونده پژمان جمشیدی
مردم به درستی به نقد کسانی میپردازد که گناه را به دوش شاکی میاندازند؛ پدیدهای که در روانشناسی به آن «قربانیشماری» (Victim Blaming) میگویند. این رفتار، به جای تمرکز بر جرم و متهم، تلاش میکند با زیر سوال بردن انگیزهها یا رفتارهای شاکی، مسئولیت واقعه را از دوش مجرم بردارد.
این رویکرد نه تنها غیر اخلاقی است، بلکه اجرای عدالت را نیز دشوار میکند. وجود مستندات قوی پزشکی قانونی که در مصاحبه با شاکی پرونده پژمان جمشیدی تأیید شد، نشان میدهد که تمرکز باید روی شواهد قانونی باشد، نه حواشی پیرامون زندگی خصوصی شاکی. برای مقابله با این پدیده، درک عمیقتر از مفهوم «رضایت جنسی» و سوءاستفاده از قدرت، امری ضروری است. همانطور که در مقدمه اشاره شد، درک مکانیسمهای پنهان سوءاستفاده از قدرت در محیطهای حرفهای، میتواند بسیار آموزنده باشد.

امید است که انتشار این گزارش و مصاحبه با شاکی پرونده پژمان جمشیدی، آغازی بر یک مسیر جدیتر برای پیگیری و اجرای عدالت باشد. باید پذیرفت که دیگر نمیتوان با تکیه بر شهرت، از زیر بار مسئولیت رفتارهای شخصی شانه خالی کرد. جامعه و صنعت سینما باید با حساسیت بیشتری نسبت به موضوع تعرض و سوءاستفاده از قدرت واکنش نشان دهند تا فضای عمومی و حرفهای برای همه افراد، فضایی امنتر باشد. این تنها راه برای جلوگیری از تکرار چنین وقایع تلخی در آینده است و محتوای مصاحبه با شاکی پرونده پژمان جمشیدی باید درس بزرگی برای جامعه هنری ایران باشد.




