در ماههای اخیر، بحثهای داغ و جنجالبرانگیزی پیرامون وضعیت یوتیوب فارسی شکل گرفته که ذهن بسیاری از تولیدکنندگان محتوا و مخاطبان را به خود مشغول کرده است. همه چیز از آنجایی شروع شد که شایعاتی مبنی بر افت شدید و ۹۰ درصدی درآمد یوتیوبرهای ایرانی به گوش رسید و حتی رسانههای بزرگی نیز به این موضوع پرداختند. آریا کئوکسر به عنوان یکی از پیشگامان این پلتفرم، از اولین کسانی بود که از کاهش چشمگیر درآمدها (تا حدود ۹۰ درصد) صحبت کرد که همین موضوع موجی از نگرانی را درباره آینده وضعیت یوتیوب فارسی در میان کامیونیتی فارسیزبان به راه انداخت.
در این میان، بسیاری با ترس از پایان یوتیوب فارسی مواجه شدند، اما واقعاً چه اتفاقی در حال رخ دادن است؟ جالب است بدانید که تحلیلهای دقیقتر نشان میدهد این کاهش درآمد برای همه یکسان نبوده است. برای مثال، بررسیهای انجام شده توسط اسکیلوید روی حدود ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ کانال زیرمجموعه امسیانهای معتبر نشان داد که افت درآمد در اکثر موارد حدود ۳۰ درصد بوده است. در واقع ارقام نجومی مانند ۸۰ یا ۹۰ درصد، حداقل برای همگان، در تحلیل وضعیت یوتیوب فارسی صحت ندارد و گزارشهای ارسالی از کانالهای بزرگ با درآمدهای چندهزار دلاری، افتهای بسیار کمتری را نشان میدهند.
نوسانات آر پی ام در اکوسیستم محتوای فارسی یوتیوب
زمانی که درباره وضعیت یوتیوب فارسی صحبت میکنیم، نباید از متغیری به نام آرپیام ($RPM$) غافل شویم. این عدد که نشاندهنده درآمد به ازای هر هزار بازدید است، در بازههای زمانی مختلف دچار نوسانات شدیدی میشود. در واقع، میزان شناسایی مخاطبان داخل ایران توسط الگوریتمهای یوتیوب متغیر است؛ در برخی کانالها این شناسایی زیر ۴۰ درصد و در برخی دیگر تا ۶۰ درصد گزارش شده است. واقعاً عجیب به نظر میرسد که برخی رسانهها و سایتهای تکنولوژی بدون بررسی پنلهای شخصی خود، خبر از پایان کار و وخامت وضعیت یوتیوب فارسی دادند، در حالی که آمارها نشان میدهد درآمد یوتیوب فارسی قطع نمی شود!
پوتک دست همه یوتیوبرها را رو کرد و بسیاری از کانالهای بزرگ همچنان درآمدهای خود را حفظ کردهاند. حالا سوال اینجاست: آیا این وضعیت دائمی است؟ بر اساس تحلیلهای فنی، هنوز برای قضاوت نهایی زود است و برای درک بهتر وضعیت یوتیوب فارسی باید حداقل تا ماههای ژانویه و فوریه صبر کرد تا آمارها از حالت نوسانی خارج شده و روند واقعی مشخص شود. نکته جالب اینجاست که در ماه دسامبر که این خبرها منتشر شد، درآمدها طبق روال سالانه باید در اوج خود میبود، اما شناسایی بیشتر کاربران ایرانی این روند را تغییر داد.
ابزارهای نوین در یوتیوب فارسی
در کنار چالشهای مالی که وضعیت یوتیوب فارسی را تحت تاثیر قرار داده، یوتیوب با معرفی ویژگیهای جدید سعی در بهبود تجربه کاربری دارد؛ برای مثال تایم شورت ویدیو یوتیوب تحت کنترل ابزاری است که به سلامت دیجیتال مخاطبان کمک میکند. همچنین، تولیدکنندگان محتوا اکنون میتوانند از هوش مصنوعی ساخت شورت برای افزایش سرعت تولید ویدیوهای کوتاه خود بهره ببرند. با توجه به نوسانات درآمدی و ابهامات در وضعیت یوتیوب فارسی، انتخاب بهترین شرکتهای نقد کردن درآمد یوتیوب در ایران و استفاده از سرویسهایی نظیر اندروپی برای تسویه حساب ایمن، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.
واکنش چهره های شاخص به حواشی یوتیوب فارسی
بسیاری از مخاطبان تصور میکردند که یوتیوبرها با بزرگنمایی مشکلات موجود در وضعیت یوتیوب فارسی، قصد دارند کاربران را به سمت پلتفرمهای رقیب مانند “کیک” (Kick) سوق دهند. آریا کئوکسر در پاسخ به این اتهامات، آنها را “چرت و پرت” خواند و تاکید کرد که ترویج یک پلتفرم جدید برای استریمینگ، به معنای نابودی یوتیوب نیست. او اشاره کرد که صنعت استریمینگ قبل از ظهور کیک تقریباً مرده بود و وجود رقابت به نفع محتواسازان است. آریا همچنین توضیح داد که ماههاست در کیک استریم میکند و این موضوع ارتباطی به شایعات اخیر پیرامون وضعیت یوتیوب فارسی ندارد.
از سوی دیگر، تیم کومان (کوروش و ایمان) با نگاهی متفاوت به این موضوع نگریستند. کوروش با اشاره به اینکه یوتیوب کاملاً از هویت ایرانی آنها و لوکیشن مخاطبانشان آگاه است، فاش کرد که حتی مدیران ارشد یوتیوب در کانادا از آنها به عنوان نمونههای موفق تولید محتوا با زبانی غیر از انگلیسی تقدیر کردهاند. این نشان میدهد که یوتیوب نه تنها قصد حذف ایرانیها را ندارد، بلکه نسبت به این جامعه قدردان نیز هست. اصلاً فکرش را میکردید که مدیر کل یوتیوب دنیا، نیل موهان، شخصاً در مقاله سالانه خود از یوتیوبرهای فارسیزبان (کومان و میا) تمجید کرده باشد؟
این موضوع ثابت میکند که علیرغم مشکلات پرداخت و شناسایی آیپی که بر وضعیت یوتیوب فارسی سایه انداخته، ارزش محتوای فارسی برای این غول تکنولوژی کاملاً شناخته شده است. در نهایت، آنچه در مورد وضعیت یوتیوب فارسی اهمیت دارد، پیوند عمیق میان تولیدکننده و مخاطب است. کوروش در صحبتهای خود به تجربه تلخی اشاره کرد که در آن یوتیوب به مدت ۶ ماه هیچ پولی به آنها پرداخت نکرده بود، اما حمایتهای معنوی و کامنتهای پرانرژی مردم باعث شد آنها هرگز تسلیم نشوند. واقعاً قدرت یک جامعه (کامیونیتی) فراتر از دلارهای یوتیوب است. حتی اگر درآمدها به حداقل برسد، محتواسازانی که ریشه در قلب مخاطبان خود دارند، راهی برای ادامه مسیر پیدا خواهند کرد.
برای درک بهتر استانداردهای جهانی تولید محتوا، میتوانید نگاهی به Creator Academy یوتیوب بیندازید تا متوجه شوید الگوریتمها چگونه رفتار میکنند. حالا شما بگویید، آیا فکر میکنید وضعیت یوتیوب فارسی میتواند از این بحران اقتصادی سربلند خارج شود یا دوران طلایی آن به پایان رسیده است؟
قدرت کامیونیتی در یوتیوب فارسی
شاید جالبترین بخش در بررسی وضعیت یوتیوب فارسی، واکنش احساسی و حمایتی بینظیر مخاطبان در زمان بروز بحرانهای مالی باشد. کوروش در صحبتهای اخیرش به نکتهای اشاره کرد که کمتر کسی به آن توجه میکند: یوتیوب فراتر از یک پلتفرم درآمدزایی، به خانهای برای همدلی تبدیل شده است. او با تعریف خاطرهای از دوران سختی که یوتیوب به مدت ۶ ماه هیچ پرداختی به آنها نداشت، تاکید کرد که آنچه باعث شد آنها به مسیر خود ادامه دهند، نه موجودی حساب بانکی، بلکه کامنتهای پرمهر و نگرانیهای صادقانه مردم بود. در واقع، وضعیت یوتیوب فارسی اکنون به مرحلهای از بلوغ رسیده است که مخاطب خود را در سود و زیان محتواساز شریک میبیند.
این حمایتهای مردمی که در قالب “Super Thanks” یا دونیتهای مستقیم در استریمها جلوه میکند، نشاندهنده یک مدل اقتصادی جدید در وضعیت یوتیوب فارسی است؛ مدلی که در آن وابستگی به تبلیغات گوگل کمتر شده و قدرت در دستان مخاطب قرار میگیرد. واقعاً کدام پلتفرم دیگری را سراغ دارید که حتی با قطع شدن درآمدهای رسمی، تولیدکنندگانش با چنین انگیزهای برای شاد کردن مردم تلاش کنند؟ حالا بریم سراغ این سوال که اصلاً فکرش را میکردید که حتی خانوادههای یوتیوبرها هم پا به پای آنها کامنتها را بخوانند و با حمایتهای شما اشک شوق بریزند؟ اینجاست که میفهمیم وضعیت یوتیوب فارسی بسیار فراتر از اعداد و ارقام خشک مالی است.
جمع بندی
با نگاهی به تمامی ابعاد مطرح شده، میتوان نتیجه گرفت که اگرچه وضعیت یوتیوب فارسی در حال حاضر با چالشهای فنی و نوسانات درآمدی دست و پنجه نرم میکند، اما واژهای به نام “پایان” برای این اکوسیستم هنوز بسیار دور از ذهن است. تجربه نشان داده که یوتیوبرهای ایرانی همواره راهی برای تطبیق با شرایط جدید پیدا کردهاند؛ چه از طریق استفاده از پلتفرمهای مکمل و چه با تکیه بر ابزارهای نوین مدیریت محتوا. واقعیت این است که قدرت اصلی این رسانه، نه در کدهای برنامهنویسی یوتیوب، بلکه در پیوند عمیق و عاطفی میان تولیدکننده و مخاطب نهفته است.
در نهایت، شفافسازی چهرههای بزرگی مانند آریا کئوکسر و تیم کومان نشان داد که جامعه فارسیزبان یوتیوب به بلوغی رسیده است که تحت تأثیر شایعات بیاساس قرار نگیرد. اگرچه شناسایی دقیقتر لوکیشن کاربران ممکن است بر درآمدهای دلاری تأثیر بگذارد، اما تقدیر رسمی مدیران ارشد یوتیوب از خلاقیت ایرانیها، نویدبخش آن است که این پلتفرم همچنان به عنوان خانه اصلی محتوای ویدیویی فارسی باقی خواهد ماند. حالا نوبت شماست که نظر بدهید؛ به نظر شما در ماههای آینده وضعیت یوتیوب فارسی به ثبات میرسد یا باید منتظر تغییرات ساختاری بزرگتری در نحوه فعالیت یوتیوبرهای محبوبمان باشیم؟ نظرات خود را در بخش کامنتها با ما به اشتراک بگذارید.
