در بررسی شباهت سریال محکوم به زیر تیغ، با داستانی روبهرو میشویم که در دل خود روایتی جذاب از تکرار و تفاوتهای درام ایرانی را جای داده است؛ روایتی که در آن یک فاجعه ناگهانی، عشق و زندگی یک خانواده را بهطور کامل دستخوش تغییر میکند. همین نقطه آغاز، از همان قسمت نخست پخش، آنچنان شباهتهای پررنگی با دیگر آثار تلویزیونی و ادبی به ذهن می اورد که نمیتوان شباهت سریال محکوم به زیر تیغ را نادیده گرفت.این پیوندها و توازیها، یادآور بحثها و حاشیههایی است که در زمان پخش سریال سووشون نیز بهوجود آمد.
شوک در قسمت اول: راز قتل دختر خسرو
برای بررسی شباهت سریال محکوم به زیر تیغ ابتدا به داستان «محکوم» میپردازیم که با معرفی شخصیت نسرین (با بازی ساره بیات)، زنی که قصد ازدواج مجدد دارد، آغاز میشود. او عاشق مردی به نام خسرو (با بازی کوروش تهامی) است، اما پسرش مهیار، به شدت با این ازدواج مخالف است. مهیار که احساس میکند مادرش او را رها کرده، از لحاظ عاطفی در وضعیت بسیار دشواری قرار میگیرد. نسرین برای راضی کردن پسرش، با بخشیدن خانه خود به او، سعی در جبران دارد، اما این اقدام نیز نمیتواند خشم مهیار را از بین ببرد.
پس از ازدواج نسرین و خسرو، مهیار در یک لایو اینستاگرامی از تصمیم خود برای خودکشی خبر میدهد. این اتفاق، تابان، دختر خسرو، را به خانه مهیار میکشاند تا او را آرام کند، اما این شب به یک فاجعه تبدیل میشود. در نقطه اوج قسمت اول، تابان به قتل میرسد و مهیار که در کنار جنازه او پیدا میشود، در مظان اتهام قرار میگیرد. این قتل ناگهانی، یک ازدواج عاشقانه را به یک تراژدی تبدیل میکند و ما را به یاد شباهت سریال محکوم به زیر تیغ میاندازد که سالهاست در ذهن ایرانیان نقش بسته است.
شباهت سریال محکوم به زیر تیغ دقیقاً از همین نقطه آغاز میشود؛ یک قتل، یک خانواده در آستانه خوشبختی را متلاشی میکند. این روایت مدرن، با استفاده از ابزارهای امروزی مانند لایو اینستاگرام، حس نزدیکی بیشتری برای مخاطب جوان ایجاد میکند، اما درامی که به دنبال آن میآید، همان درام کلاسیک و آشنای ایرانی است.
«زیر تیغ»: داستانی که در خاطرهها ماند
برای درک عمیقتر شباهت سریال محکوم به زیر تیغ، باید نگاهی به داستان سریال کلاسیک «زیر تیغ» (۱۳۸۴) به کارگردانی محمدرضا هنرمند بیندازیم. این سریال، روایتگر داستانی دردناک از یک عشق است که قربانی یک اتفاق تلخ میشود. در «زیر تیغ»، یک شب قبل از مراسم عقد دو جوان، پدر عروس (با بازی پرویز پرستویی) به طور ناخواسته باعث قتل نزدیکترین دوست خود، یعنی پدر داماد (با بازی آتیلا پسیانی)، میشود. این فاجعه باعث میشود عشق و ازدواج این دو جوان به شدت تحت تاثیر قرار گیرد.
خانواده داماد نمیتوانستند بپذیرند که با خانواده قاتل وصلت کنند و تلاشهای دختر برای حفظ این رابطه بیفایده بود. «زیر تیغ» با عمق بخشیدن به روابط انسانی و پیچیدگیهای اخلاقی، به یکی از ماندگارترین درامهای تاریخ تلویزیون ایران تبدیل شد و هنوز هم پس از سالها، به عنوان یک معیار درامنویسی در میان مخاطبان شناخته میشود. این سریال نشان داد که چگونه یک حادثه میتواند نه تنها زندگی افراد، بلکه ارزشها و باورهای یک جامعه را نیز به چالش بکشد. برای بررسی بیشتر از سریال های جدید نمایش خانگی به سریال کوری بهرام رادان میتوانید اطلاع بگیرید.
کوروش تهامی: از پسر قربانی تا پدر داغدیده
یکی از جذابترین ابعاد شباهت سریال محکوم به زیر تیغ، حضور کوروش تهامی در هر دو سریال است. او ۲۰ سال پیش در «زیر تیغ» نقش پسر جوانی را ایفا کرد که زندگیاش به دلیل قتل پدرش توسط پدر نامزدش از هم میپاشد. او در آن سریال، نماد یک قربانی بود؛ جوانی عاشق که در برابر فاجعهای خانوادگی و تصمیمات بزرگترها، ناتوان بود. حالا در «محکوم»، او در جایگاهی دیگر قرار گرفته است؛ در جایگاه یک مرد میانسال که ازدواجش به دلیل قتل دخترش توسط پسر همسرش به چالش کشیده میشود.
این تقارن در کارنامه هنری او بسیار قابل توجه است و به نوعی، حس نوستالژی را در مخاطبانی که «زیر تیغ» را به خاطر دارند، زنده میکند. تهامی این بار نقش پدری را بازی میکند که باید با مرگ فرزندش کنار بیاید و در عین حال، در مورد رابطهاش با همسر جدیدش تصمیم بگیرد. این شباهت در موقعیتهای دراماتیک، تماشای سریال «محکوم» را برای علاقهمندان به درامهای خانوادگی بسیار جذابتر کرده است و عمق بیشتری به آن میبخشد.
آیا این شباهت سریال محکوم به زیر تیغ فقط یک تصادف است؟ بررسی الگوهای درام ایرانی
در حال حاضر نمیتوان با قاطعیت گفت که آیا شباهت سریال محکوم به زیر تیغ به طور کامل از خط داستانی «زیر تیغ» پیروی خواهد کرد یا خیر، اما در نقطه شروع، نمیتوان این شباهت را نادیده گرفت. هر دو سریال با یک قتل که به طور مستقیم روابط خانوادگی را تحت تاثیر قرار میدهد، آغاز میشوند و هر دو، شخصیت اصلی خود را در موقعیتی مشابه قرار میدهند که باید میان عشق و وفاداری به خانواده یکی را انتخاب کند. این نوع روایتگری، یک الگوی موفق در درام ایرانی است که به ریشههای فرهنگی و خانوادگی جامعه میپردازد و به همین دلیل، همیشه مورد توجه قرار گرفته است.
سریال «محکوم» در پلتفرم فیلیمو منتشر میشود و با بازیگرانی چون ساره بیات، پژمان جمشیدی و کوروش تهامی، پتانسیل بالایی برای روایت یک درام پرکشش را دارد. باید دید که آیا سازندگان «محکوم» از این فرصت استفاده میکنند تا با وجود شباهت سریال محکوم به زیر تیغ، به یک داستان ماندگار دیگر در تاریخ درامهای ایرانی دست یابند یا خیر. به هر حال، این شباهت، آغازگر یک بحث جذاب و عمیق دربارهی تکرار الگوهای موفق در هنر است. از همین رو، انتظار میرود که در قسمتهای بعدی، جزئیات بیشتری از جمله نقشآفرینی شخصیتهایی چون قاضی زن در سریال محکوم نیز روشن شود.
