این روزها برنامههای مرتبط با مُد و فشن بیننده زیادی پیدا کردهاند و در میان آنها، برنامه «زن روز» با چالشهای استایلینگ خود، هر هفته تبدیل به یک سوژه داغ میشود. اما قسمت بیستوچهارم این برنامه با جنجالهای عجیبی همراه بود؛ چالش عکاسی جلد مجله مد در زن روز که به جای نمایش اوج خلاقیت، تبدیل به صحنه نقد تندی شد. بسیاری از منتقدان و دنبالکنندگان حوزه فشن معتقدند که استانداردهای جهانی عکاسی کاور مُد در این برنامه به کلی نادیده گرفته شد و داوریها نه بر اساس فشن، بلکه بر اساس سلیقه و شاید جانبداری پیش رفت.
انتقاد اصلی اینجاست که چگونه میتوان برای یک استایل ضعیف و فاقد نوآوری، نمرهی ۱۰ (کامل) را صادر کرد، در حالی که اصول اولیه زیباییشناسی و فنی مورد نیاز برای عکاسی جلد مجله مد در زن روز به کلی رعایت نشده است؟ آیا هدف این داوریها واقعاً ارتقاء سطح فشن در کشور است یا صرفاً تولید حاشیه و جنجال بیشتر؟ اصلاً فکرش رو میکردید که یک برنامه مد، در سطح حرفهای عکاسی جلد فشن اینقدر از استانداردها فاصله بگیرد؟
فقر ایده در عکاسی جلد مجله مد در زن روز
هنگامی که صحبت از ژست مجلات فشن یا استایل جلد مُد میشود، معیارها به کلی با یک استایل خیابانی یا حتی لباس شب متفاوت است. یک کاور مجله فشن، بیش از هر چیز، باید یک داستان تصویری منسجم را در کسری از ثانیه به بیننده منتقل کند. این تصویر قرار است ترندهای فصل، حالوهوای اجتماعی و حتی دیدگاه یک نشریه را نمایندگی کند. بر اساس استانداردهای بینالمللی که میتوان از منابع معتبری مطالعه کرد، یک عکاسی کاور مُد موفق نیازمند چندین فاکتور کلیدی است که فراتر از صرفاً «لباس خوب» بودن است.
این فاکتورها شامل ترکیببندی (Composition)، نورپردازی (Lighting)، فضای منفی (Negative Space) برای قرارگیری عنوان مجله (Masthead) و وضوح و کیفیت بالای تصویر برای چاپ (Resolution) است. در چالش عکاسی جلد مجله مد در زن روز، انتظار میرفت که شرکتکنندگان این نکات را رعایت کنند.
در قسمت بیستوچهارم «زن روز»، اغلب شرکتکنندگان نه تنها نتوانستند یک «استایل جلد» خلق کنند، بلکه حتی در تعریف اولیه آن نیز با مشکل مواجه بودند. مخاطبان برنامه به درستی اشاره میکنند که استایلها در حد «دیوار» و «دوران قاجار» بودند؛ این توصیف کنایهآمیز، تأکیدی است بر عدم ریسکپذیری، استفاده از المانهای تکراری و عدم تطابق با ترندهای روز. برای مثال، لوکهایی که در آنها از اکسسوریهای نامتناسب یا کفشهای ناهماهنگ استفاده شده بود، هرگز نمیتوانند معیار یک عکاسی جلد مجله مد در زن روز را تأمین کنند، چرا که هر عنصر بصری باید تقویتکننده داستان باشد.
تناقض در معیارهای داوری
یکی از نقاط ضعف داوری در این قسمت که مخاطبان نیز به آن اشاره کردند، تناقض آشکار در معیارهای سنجش «فیت بودن» یا «چین و چروک» لباسها بود. به عنوان مثال، در نقد یکی از شرکتکنندگان (سارا)، ایراد گرفته میشود که لباس فیت نیست و چین و چروک دارد. اما در مقابل، شرکتکنندهای دیگر (شیرینگلی) که لباسی بسیار فیت و چسبان دارد، از بابت نامناسب بودن برای راحتی مورد نقد قرار میگیرد. این دوگانگی در قضاوت، نشان میدهد که داوران فاقد یک چهارچوب مشخص برای ارزیابی خروجی عکاسی جلد مجله مد هستند.
در عکاسی ادیتوریال فشن، فیتینگ لباس مهم است، اما «بافت» و «جزئیات» نیز به همان اندازه اهمیت دارند. چین و چروکها میتوانند عنصری از داستانگویی باشند، نه صرفاً نقص. در واقع، هدف عکاسی کاور مُد، خلق یک تصویر طبیعی (نه پلاستیکی و اغراقآمیز) است که در آن، شخصیت مدل و جزئیات لباس، بدون رتوش افراطی، حفظ شده باشند. اگر داوران به دنبال لباسهایی کاملاً صاف و بینقص و اتوکشیده بودند، عملاً مفهوم عکاسی مجله مُد که بر نمایش بافت و حرکت تأکید دارد را زیر سؤال میبرند. به نظر من، داوران باید درک عمیقتری از معیارهای عکاسی جلد مجله مد در زن روز نشان میدادند تا چنین تناقضاتی پیش نمیآمد.
نمرات ناعادلانه در چالش عکس مجله مد زن روز
آنچه در قسمت ۲۴ رخ داد، بیش از هر چیز یک شوک نمرهدهی بود. مخاطبان به وضوح اعلام میکنند که داوران برای برنده کردن یک شرکتکننده خاص (مارال) تلاش میکنند و نمرات بالای ۹ و ۱۰ که به این فرد داده میشود، در مقابل استایلهای بسیار ضعیفتر دیگر، منطقی به نظر نمیرسد. برای درک بهتر این اختلافنظر فاحش بین دیدگاه منتقدان و داوران، میتوان نگاهی جزئی به نقدها و نمرات ارائه شده انداخت. این مقایسه نشان میدهد که چطور استایلهای «امن» و «تکراری» نمره بالا میگیرند، در حالی که استایلهای نسبتاً بهتر، به دلیل ایرادهای جزئی در میکاپ یا مو، به شدت تنزل پیدا میکنند.
در همین برنامه بود که حواشی پشت پرده بین شرکتکنندگان همچنان داغ بود. اگر دنبال جزئیات بیشتر درباره دعواهای داغ و جنجالی بین شیرین و فرو هستی، میتوانید جزئیات این درگیری را بررسی کنی و ببینی که چطور این حواشی با فحاشی شیرین به فرو از اینستاگرام تا استودیو ادامه دارد. این جنجالها، مسلماً بر فضای رقابتی و حتی دیدگاه داوران نسبت به شرکتکنندهها در چالش عکاسی جلد مجله مد در زن روز اثر میگذارد.
| شرکتکننده | ایرادهای اصلی استایل از دید منتقدان | تناقض در داوری (مثال) | نمره منتقدان (از ۱۰) | نمره داوران (میانگین تقریبی) |
| مارال | کت تکراری، میکاپ زشت (چشم تیز)، اما نمره کامل. | اعطای نمره ۱۰ به استایل فاقد نوآوری و ضعیفتر از دیگران. | ۶ یا ۷ | ۱۰، ۹، ۸ (بالاترین) |
| سارا | میکاپ و مدل مو بد (لوک را خراب کرد)، اما لباس فوقالعاده زیبا. | لباس بسیار مناسب عکاسی جلد فشن بود، اما به دلیل ایراد «فیت نبودن» که در فشن ادیتوریال رایج است، سرکوب شد. | ۷ | ۷، ۵، ۷ (متوسط) |
| لیلی | استایل قشنگ اما فاقد خلاقیت (دمدستی) و مشابه کاورهای قبلی. | نمرات بالا (۹ و ۱۰) برای استایلی که نوآوری و داستانگویی لازم برای عکاسی جلد مجله مد در زن روز را ندارد. | ۷ | ۹، ۱۰، ۹ (بالا) |
| نیلوفر | بدترین استایلها، استفاده از مینیاسکارف در چالش مُد. | استایل عملاً از اصول استایلینگ کاور مجله خارج بود، اما حذفش را با تأخیر اعلام کردند. | صفر | ۳، ۲، ۳ (پایینترین) |
| بهارک | میکاپ و رنگ نارنجی نامناسب، مدل موی سامورایی نیممتری. | نمره ۹ و ۸ برای یک استایل نامتناسب با دوربین، بدون توجه به اصول ترکیببندی و نور. | ۴ یا ۵ | ۹، ۸، ۵ (متناقض) |
واقعاً فکرش را میکردید که یک استایل صرفاً برقبرقی، یا یک کت مات و تکراری بتواند نمره کامل یک عکاسی جلد فشن را بگیرد؟
اهمیت جزئیات
جزئیات در عکاسی جلد مجله مد در زن روز حرف اول را میزنند. مو، میکاپ و اکسسوریها، همگی باید یک دیدگاه واحد را دنبال کنند. یک ایراد کوچک در هرکدام از این عناصر، میتواند کل داستان تصویر را مختل کند.
- میکاپ و مدل مو: نمونه بارز این موضوع در نقد سانیا و سارا مشاهده شد. در حالی که لباس سارا (به گفته منتقدان) یک انتخاب فوقالعاده برای تصویر فشن بود، میکاپ و مدل موی او کل لوک را تخریب کرد. در صنعت فشن، میکاپ آرتیستها و طراحان مو با دقت و بر اساس کانسپت روز، کار میکنند تا هیچ عنصری، سوژه اصلی را تحتالشعاع قرار ندهد. میکاپ نارنجی و مدل موی نامتناسب بهارک نیز به همین دلیل از نظر منتقدان، امتیاز پایینی میگیرد؛ زیرا نه تنها زیباییشناسانه نیست، بلکه در یک قاب عکاسی فشن، باعث آشفتگی بصری شده است.
- نمادشناسی (مینیاسکارف): منتقد، استفاده نیلوفر از مینیاسکارف را در یک چالش فشن به شدت زیر سؤال میبرد. فشن ادیتوریال بر آزادی بیان، مدرنیته و نمایش قدرت یا ظرافت سوژه تأکید دارد. هرچند که روسری و شال میتوانند بخشی از یک استایل زیبا باشند، اما استفاده از آنها در این کانسپت و بدون نوآوری، نشاندهنده عدم درک عمیق از ماهیت عکاسی کاور فشن است که اغلب بر نمایش مو (به عنوان نماد زنانگی یا ابزار استایلینگ) تأکید دارد.
- کیفیت ساخت و دوخت: انتقاد از فرنوش به دلیل «دوخت بد» و «کاپ لباس زیر مشخص» به خوبی نشان میدهد که او، و در واقع داورانی که او را تا این مرحله نگه داشتند، اهمیت «کیفیت ساخت» لباس را در عکاسی با وضوح بالا درک نکردهاند. در عکاسی جلد، کوچکترین نقص در دوخت، یا جنس پارچه (مانند لکههای ناشی از نورپردازی) به وضوح مشخص میشود و این میتواند کل عکس را غیرحرفهای جلوه دهد. این جزئیات در عکاسی جلد مجله مد در زن روز اهمیت حیاتی دارند.
جنجالهای پشت صحنه در زن روز
یکی از جنبههای جداییناپذیر برنامههایی از این دست، حواشی و درگیریهای شخصی بین شرکتکنندگان است. درگیری شیرینگلی و شیرینکوچ که در آن یکی «توهینآمیز» خوانده میشود، اگرچه مستقیماً به عکاسی فشن ارتباط ندارد، اما بر روند ذهنی داوران و فضای کلی برنامه اثر میگذارد. در یک محیط رقابتی، انتظار میرود که داوری کاملاً عینی و بر اساس عملکرد عکاسی باشد، نه رفتار شخصیتی شرکتکنندگان. اگر دوست داری بدانی که آیا این جنجالها به جایی رسید، خوب است شکایت شیرین از فرو را بررسی کنی.
اما آنچه این قسمت را به اوج جنجال رساند، سوتی ادیت برنامه بود که حذف یکی از شرکتکنندگان (نیلوفر) را پیش از موعد لو داد. این موضوع نشان میدهد که کل فرآیند عکاسی جلد مجله مد در زن روز یک مسابقه واقعی نیست، بلکه یک «سناریوی از پیش تعیین شده» است. اگر داوریها از ابتدا ناعادلانه باشند و نتیجه از پیش معلوم باشد، دیگر چه نیازی به تلاش برای ژست مجلات فشن و استایلینگ خلاقانه است؟ این مسئله به اعتبار کل برنامه و استانداردسازی عکاسی مُد در کشور ضربه میزند. اگر هم میخواهی بدانی که آیا این جنجالها فقط بین شرکتکنندهها بوده یا داوران هم درگیر حواشی پشت پرده بودهاند، افشاگری متینا درباره پدرام گزینه جالبی به نظر میرسد.
جمع بندی
قسمت ۲۴ برنامه «زن روز» و نقدهای تند و تیز منتقدان بر آن، یک زنگ خطر جدی برای صنعت عکاسی فشن در ایران است. اگر قرار است یک برنامه مد، مدعی آموزش و شناساندن استانداردها باشد، باید داوریهای آن بر اساس دانش روز و اصول ثابتشدهی عکاسی جلد مجله مد در زن روز باشد، نه سلیقه شخصی یا تلاش برای حمایت از یک فرد خاص.
عکاسی جلد مجله مُد یک فرایند تخصصی و چندلایه است که از انتخاب مدل، کانسپت، نورپردازی دقیق، رعایت نسبتهای برش (مانند ۴:۵ یا ۶:۹ که برای جلد مجله مناسب است) و در نهایت، رتوش حرفهای تشکیل میشود. نمرهدهی ۹ و ۱۰ به استایلهایی که این اصول را رعایت نکردهاند، به جوانانی که در حال آموزش استایلینگ و عکاسی هستند، پیامی غلط منتقل میکند. پیام این است: «نوآوری لازم نیست، فقط کافی است لباس شما برق بزند یا مورد پسند داور باشد.»
به نظر شما، آیا داوران واقعاً استانداردهای عکاسی ادیتوریال فشن و عکاسی جلد مجله مد در زن روز را میشناسند؟ یا ترجیح میدهند در حاشیه و جنجال به دنبال افزایش بیننده باشند؟ امیدواریم که در قسمتهای آتی، شاهد ارتقاء سطح داوریها باشیم تا تلاش شرکتکنندگانی که واقعاً به دنبال خلق یک استایل کاور مُد در سطح بینالمللی هستند، نادیده گرفته نشود و ارزش واقعی خلاقیت، زیر سایه نمرات «کیلویی» و جانبدارانه از بین نرود.
